PITANJE:
Da li je Iblis (neka je na njega Allahovo prokletstvo) od Meleka ili je pak nešto drugo?
ODGOVOR:
Iblis nije nikada bio od Meleka, na ovo ukazuju tri stvari: Jasan i nedvosmislen Kur'anski tekst (tekstovi), kao i svojstva i osobine Iblisa, odnosno njegova vanjština i njegova unutrašnjost (ar. Ahlak).
1. Kada je u pitanju jasni Kur'anski tekst, odnosno Allah, azze ve dželle, spomenuo je u Svojoj Plemenitoj knjizi ono što ukazuje i potvrđuje našu tvrdnju:
وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ [١٨:٥٠]
"A kad smo rekli melekima: "Poklonite se Ademu!" – svi su se poklonili osim Iblisa, on je bio jedan od džina i zato se ogriješio o zapovijest Gospodara svoga." (Prijevod značenja sura Al-Kehf, ajet broj 50).
Rekao je Hasan El-Basri, rahmetullahi alejhi: "Iblis nikada nije bio od Meleka pa niti koliko je jedan treptaj oka, naprotiv njegova osnova je Džinska, odnosno on je od Džina, baš kao što je otac čovječanstva Adem u svojoj osnovi čovjek samo."
Ovu predaju bilježi imam Taberi sa ispravni lancem prenosioca kao što je to zabilježio hafiz Ibn Kesir, rahmetullahi alejhi, u svome tefsiru pod brojem 3/89.
2. Druga stvar koja govori da Iblis nije od Meleka jeste njegova vanjština odnosno ono od čega je stvoren.
Allah, azze ve dželle, je spomenuo u Kur'anu da je Iblis stvoren od vatre.
Rekao je Uzvišeni:
خَلَقَ الْإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ [٥٥:١٤] وَخَلَقَ الْجَانَّ مِن مَّارِجٍ مِّن نَّارٍ [٥٥:١٥]
"On je čovjeka od sasušene ilovače, kao što je grnčarija, stvorio a džina od plamene vatre."
Također, potvrdu ovih riječi nalazimo u Sunnetu Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, u hadisu od Aiše, radijjallahu anha, u kome stoji: "Meleki su stvoreni od svjetlosti, a Džini su stvoreni od plamena vatre, dok je Adem stvoren od onoga kako vam je već opisano." (Hadis bilježi imam Muslim u svome Sahihu pod brojem 2996).
I nakon što smo ovo naveli jasno biva razlika između meleka i džina, odnosno između materije od koje su stvoreni meleki (od svjetlosti) i džini (plamena vatre).
3. Kada govorimo o Iblisovom karakteru (ahlaku) onda stvar još jasnija biva, on je čista suprotnost od Meleka i onoga što oni jesu, sam Iblis (Allah ga prokleo) ogriješio se odbivši pokornost Allahu suprotstavivši se Njegovoj, azze ve dželle, naredbi da učini sedždu Ademu, a nama je dobro poznato da meleki su stvorenja koja ne griješe, odnosno oni su stalno u pokornosti Allahu, azze ve dželle.
Rekao je Allah, azze ve dželle:
لَّا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ [٦٦:٦]
"Meleki koji se onome što im Allah zapovjedi neće opirati, i koji će ono što im se naredi izvršiti." (Prijevod značenja sura At-Tahrim, ajet broj 6).
Bilježe se razne predaje od Selefa po pitanju Iblisa, odnosno šta je on bio, pa su neki kazali: da je on od meleka, ili da je Iblis bio čuvar Dženneta… no sve ove predaje nisu ispravne i nemaju osnovu baš kao što je to kazao hafiz Ibn Kesir, rahmetullahi alejhi: "Po ovom pitanju prenose se mnoge predaje a većina njih su Israilijati koji se prenose kako bi ljudi čitali i uzimali neke pouke, a Allah najbolje zna u njihovoj vjerodostojnosti, dok za neke zasigurno znamo da su laž i izmišljotine.
Kako god bilo, mi imamo predaje koje su nam dovoljne i koje svakodnevno imamo u svojim rukama, a u samom Kur'anu se nalazi ono što nam je dovoljno za sve stvari i predaje koje su mimo njega. (Pogledati tefsir Ibn Kesir pod brojem 3/90).
A Allah najbolje zna.