عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ق: (( الْفِطْرُ يَوْمَ يُفْطِرُ اَلنَّاسُ, وَالْأَضْحَى يَوْمَ يُضَحِّي اَلنَّاسُ )). رَوَاهُ اَلتِّرْمِذِيُّ.
Prenosi se od Aiše, radijallahu anha, da je rekla je: „Rekao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme: 'Ramazanski bajram je kada ljudi bajramuju, a Kurbanski bajram je kada ljudi kolju kurban.'“ Prenosi Tirmizi. [1]
وَعَنْ أَبِي عُمَيْرِ بْنِ أَنَسٍ, عَنْ عُمُومَةٍ لَهُ مِنَ اَلصَّحَابَةِ, أَنَّ رَكْبًا جَاءُوا, فَشَهِدُوا أَنَّهُمْ رَأَوُا الْهِلَالَ بِالْأَمْسِ, فَأَمَرَهُمْ اَلنَّبِيُّ ق أَنْ يُفْطِرُوا, وَإِذَا أَصْبَحُوا يَغْدُوا إِلَى مُصَلَّاهُمْ. رَوَاهُ أَحْمَدُ, وَأَبُو دَاوُدَ وَهَذَا لَفْظُهُ وَإِسْنَادُهُ صَحِيحٌ.
Prenosi se od Ebu Umejra b. Enesa, od (nekih) njegovih amidža od ashaba, da je došla karavana i da su posvjedočili da su juče vidjeli mlađak, pa im je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, naredio da se omrse, a kada osvanu da izađu na musallu. Prenosi Ahmed i Ebu Davud i ovo je njegov rivajet, a sened mu je sahih. [2]
وَعَنْ أَنَسٍ ت قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ق لَا يَغْدُو يَوْمَ اَلْفِطْرِ حَتَّى يَأْكُلَ تَمَرَاتٍ أَخْرَجَهُ اَلْبُخَارِيُّ وَفِي رِوَايَةٍ مُعَلَّقَةٍ وَوَصَلَهَا أَحْمَدُ: وَيَأْكُلُهُنَّ أَفْرَادًا.
Prenosi se od Enesa, radijallahu anhu, da je rekao: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve selleme, ne bi poranio na dan Ramazanskog bajrama dok ne bi pojeo hurmi.“ Prenosi Buharija[3], a u mu'allek rivajetu koji je Ahmed zabilježio sa spojenim senedom: „I jeo bi ih jednu po jednu.“ [4]
وَعَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ ت عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ ق لَا يَخْرُجُ يَوْمَ اَلْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ, وَلَا يَطْعَمُ يَوْمَ اَلْأَضْحَى حَتَّى يُصَلِّيَ رَوَاهُ أَحْمَدُ, وَاَلتِّرْمِذِيُّ, وَصَحَّحَهُ ابْنُ حِبَّانَ.
Prenosi se od Ibn Burejde, radijallahu anhu, od njegovog oca, da je rekao: „Ne bi Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve selleme, izašao na dan Ramazanskog bajrama dok ne bi jeo, a za Kurbanski bajram ne bi jeo dok ne bi klanjao.“ Prenose ga Ahmed i Tirmizi, a sahihom ga ocjenjuje Ibn Hibban. [5]
وَعَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْ: أُمِرْنَا أَنْ نُخْرِجَ اَلْعَوَاتِقَ, وَالْحُيَّضَ فِي الْعِيدَيْنِ; يَشْهَدْنَ الْخَيْرَ وَدَعْوَةَ اَلْمُسْلِمِينَ, وَيَعْتَزِلُ اَلْحُيَّضُ اَلْمُصَلَّى. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ.
Prenosi se od Ummu Atijje, radijallahu anha, da je rekla: „Bilo nam je naređeno da izvedemo nepunoljetne djevojke i žene u hajzu za dva bajrama da prisustvuju dobru i dovi muslimana. A žene u hajzu da se udalje od musalle.“ Muttefekun alejhi. [6]
وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: كَانَ اَلنَّبِيُّ ق وَأَبُو بَكْرٍ, وَعُمَرُ: يُصَلُّونَ الْعِيدَيْنِ قَبْلَ اَلْخُطْبَةِ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ.
Prenosi se od Ibn Omera, radijallahu anhuma: „Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, Ebu Bekr i Omer klanjali bi oba bajrama prije hutbe.“ Muttefekun alejhi. [7]
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ اَلنَّبِيَّ ق صَلَّى يَوْمَ اَلْعِيدِ رَكْعَتَيْنِ, لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلَا بَعْدَهَا. أَخْرَجَهُ اَلسَّبْعَةُ.
Prenosi se od Ibn Abbasa, radijallahu anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao bajram dva rekata, nije klanjao prije njih, niti poslije njih. Prenose sedmerica. [8]
وَعَنْهُ: أَنَّ اَلنَّبِيَّ ق صَلَّى اَلْعِيدَ بِلَا أَذَانٍ, وَلَا إِقَامَةٍ أَخْرَجَهُ أَبُو دَاوُدَ. وَأَصْلُهُ فِي اَلْبُخَارِيِّ.
Prenosi se također od njega da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao bajram bez ezana i bez ikameta. Prenosi Ebu Davud, a osnova mu je kod Buharije. [9]
وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ ت قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ق لَا يُصَلِّي قَبْلَ اَلْعِيدِ شَيْئًا, فَإِذَا رَجَعَ إِلَى مَنْزِلِهِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ. رَوَاهُ اِبْنُ مَاجَهْ بِإِسْنَادٍ حَسَنٍ.
Prenosi se od Ebu Seida, radijallahu anhu, da je rekao: „Ne bi Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, prije bajrama ništa klanjao, a kada bi se vratio svojoj kući, klanjao bi dva rekata.“ Prenosi Ibn Madže sa hasen senedom. [10]
وَعَنْهُ ت قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ق يَخْرُجُ يَوْمَ اَلْفِطْرِ وَالْأَضْحَى إِلَى اَلْمُصَلَّى, وَأَوَّلُ شَيْءٍ يَبْدَأُ بِهِ اَلصَّلَاةُ, ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَيَقُومُ مُقَابِلَ اَلنَّاسِ وَالنَّاسُ عَلَى صُفُوفِهِمْ فَيَعِظُهُمْ وَيَأْمُرُهُمْ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ.
Prenosi se od njega, radijallahu anhu, da je rekao: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, bi na dan Ramazanskog i Kurbanskog bajrama izašao na musallu, i prvo sa čim bi počeo je namaz, potom bi predao selam, i stao nasuprot ljudi, a ljudi bi bili u saffovima, pa bi im držao vaz i naređivao im.“ Muttefekun alejhi. [11]
Tekbiri u bajram-namazu
وَعَنْ عَمْرِوِ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ نَبِيُّ اَللَّهِ ق: (( اَلتَّكْبِيرُ فِي اَلْفِطْرِ سَبْعٌ فِي اَلْأُولَى وَخَمْسٌ فِي اَلْآخِرَةِ, وَالْقِرَاءَةُ بَعْدَهُمَا كِلْتَيْهِمَا )). أَخْرَجَهُ أَبُو دَاوُدَ. وَنَقَلَ اَلتِّرْمِذِيُّ عَنِ اَلْبُخَارِيِّ تَصْحِيحَهُ.
Prenosi se od Amra b. Šu'ajba, od njegovog oca, od njegovog djeda, radijallahu anhum, da je rekao: „Rekao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem: 'U ramazanskom bajram-namazu ima sedam tekbira na prvom i pet na drugom rekatu, a učenje je poslije njih na oba (rekata).'“ Prenosi Ebu Davud [12], a Tirmizi prenosi od Buharije da ga je ocijenio sahihom. [13]
وَعَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ ت قَالَ: كَانَ اَلنَّبِيُّ ق يَقْرَأُ فِي اَلْأَضْحَى وَالْفِطْرِ بِـ(ق), وَ (اقْتَرَبَتْ). أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ.
Prenosi se od Ebu Vakida el-Lejsija, radijallahu anhu, da je rekao: „Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, učio bi na kurbanskom i ramazanskom bajram-namazu Kaf i Ikterebet[14].“ Prenosi Muslim. [15]
وَعَنْ جَابِرٍ ت قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ق إِذَا كَانَ يَوْمُ اَلْعِيدِ خَالَفَ اَلطَّرِيقَ. أَخْرَجَهُ اَلْبُخَارِيُّ .وَلِأَبِي دَاوُدَ: عَنِ ابْنِ عُمَرَ, نَحْوُهُ.
Prenosi se od Džabira, radijallahu anhu, da je rekao: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada dođe bajram, išao bi različitim putevima.“ Prenosi Buharija. [16] Slično prenosi Ebu Davud od Ibn Omera, radijallahu anhuma. [17]
وَعَنْ أَنَسٍ ت قَالَ: قَدِمَ رَسُولُ اَللَّهِ ق اَلْمَدِينَةَ, وَلَهُمْ يَوْمَانِ يَلْعَبُونَ فِيهِمَا. فَقَالَ: (( قَدْ أَبْدَلَكُمُ اَللَّهُ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا: يَوْمَ اَلْأَضْحَى, وَيَوْمَ اَلْفِطْرِ )). أَخْرَجَهُ أَبُو دَاوُدَ, وَالنَّسَائِيُّ بِإِسْنَادٍ صَحِيحٍ
Prenosi se od Enesa, radijallahu anhu, da je rekao: „Došao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, u Medinu i zatekao ih da imaju dva praznika u kojima se igraju. Rekao je: 'Allah vam ih je zamijenio boljim od njih: Kurbanskim bajramom i Ramazanskim bajramom.'“ Prenosi ga Ebu Davud i Nesai sa sahih senedom. [18]
وَعَنْ عَلِيٍّ ت قَالَ: مِنَ اَلسُّنَّةِ أَنْ يَخْرُجَ إِلَى اَلْعِيدِ مَاشِيًا. رَوَاهُ اَلتِّرْمِذِيُّ, وَحَسَّنَهُ.
Prenosi se od Alije, radijallahu anhu, da je rekao: „Od sunneta je da se na bajram-namaz ode pješke.“ Prenosi Tirmizi i ocjenjuje ga hasenom. [19]
وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ت أَنَّهُمْ أَصَابَهُمْ مَطَرٌ فِي يَوْمِ عِيدٍ. فَصَلَّى بِهِمْ اَلنَّبِيُّ ق صَلَاةَ اَلْعِيدِ فِي اَلْمَسْجِدِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ بِإِسْنَادٍ لَيِّنٍ.
Prenosi se od Ebu Hurejre, radijallahu anhu, da ih je pogodila kiša za dan bajrama, pa im je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao u mesdžidu. Prenosi Ebu Davud sa labavim senedom. [20]
[1] Hasen. Tirmizi (802), Darekutni (2/525) od Aiše, i tvrdi da je mevkuf, Ebu Davud (2324) od Ebu Hurejre, ali na malo drugačiji način.
[2] Sahih. Ahmed (20061), Ebu Davud (1157), Nesai (1557), Ibn Madže (1653). Vjerodostojnim su ga ocijenili: Ibnul-Munzir, Ibn Seken, Ibn Hazm, Ibn Hibban, Bejheki, Hattabi i Ibn Hadžer.
[3] Sahih. Buharija (953).
[4] Sahih. Ahmed (11859).
[5] Sahih. Ahmed (22474), Tirmizi (534), Ibn Hibban (7/52), Bejheki (3/283), Hakim (1/433), Darekutni (2/45). Hakim kaže: „Lanac prenosilaca je vjerodostojan“, i s njim se slaže Zehebi.
[6] Sahih. Buharija (324), Muslim (890).
[7] Sahih. Buharija (963), Muslim (888).
[8] Sahih. Buharija (963), Muslim (884), Ahmed (3143), Ebu Davud (1159), Tirmizi (537), Nesai (1587), Ibn Madže (1291).
[9] Sahih. Ebu Davud (1147) i dodaje: „...i Ebu Bekr, i Omer i Osman.“ Ibn Hadžer u „Fethu“ (2/452) kaže: „Lanac prenosilaca je vjerodostojan.“ Autor ukazuje na osnovu kod Buharije (9/344 sa Fethom).
[10] Hasen. Ibn Madže (1293). Albani kaže: „Hadis je hasen – dobar, jer, uistinu, o Ibn Akilu postoji govor o njegovom pamćenju, pa stoga Hafiz i Busajri kažu: 'Sened mu je hasen.'“
[11] Sahih. Buharija (956), Muslim (889).
[12] Sahih li gajrihi. Ebu Davud (1151).
[13] „El-Ilel el-kebir“ (1/288).
[14] Sura El-Kamer.
[15] Sahih. Muslim (891).
[16] Sahih. Buharija (986).
[17] Sahih zbog prethodnog i drugih rivajeta koji mu svjedoče. Ebu Davud (1156). Od Ibn Omera, radijallahu anhuma, prenosi se da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, na dan Bajrama otišao jednim putem, a vratio se drugim putem.
[18] Sahih. Ebu Davud (1134), Nesai (3/179), Hakim (1/434) i kaže: „Ovaj hadis je po uvjetima Muslima“, i u tome s njim se slaže i Zehebi.
[19] Tirmizi (530) kaže: „Hadis je hasen i rad po ovom hadisu je prihvaćen od većine islamskih učenjaka.“ Međutim, hadis je slab. Lanac prenosilaca ima mnogo mahana. Hadisu svjedoče mnoga predanja koja su, također, zasebno svaka od njih slaba. Tako da neki islamski učenjaci kažu da je hadis daif – slab i da se ne može pojačati, dok drugi islamski učenjaci smatraju da veliki broj predanja – pa, makar ona bila i slaba – ukazuje da ovaj postupak ima osnove i ovaj hadis ocjenjuju kao hasen li gajrihi.
[20] Daif. Ebu Davud (1160). U lancu prenosilaca nalazi se Isa b. Abdul-E'ala koji je nepoznat. Zehebi kaže za njega: „Skoro da se ne zna za njega i on je munkerul-hadis.“