عَنِ اَلْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ت قَالَ: اِنْكَسَفَتِ اَلشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اَللَّهِ ق يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ, فَقَالَ اَلنَّاسُ: اِنْكَسَفَتِ اَلشَّمْسُ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ, فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ق: (( إِنَّ اَلشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اَللَّهِ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ, فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا, فَادْعُوا اَللَّهَ وَصَلُّوا, حَتَّى تَنْكَشِفَ )). مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ وَفِي رِوَايَةٍ لِلْبُخَارِيِّ. وَلِلْبُخَارِيِّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي بَكْرَةَ t: (( فَصَلُّوا وَادْعُوا حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ )).
Prenosi se od El-Mugire b. Šu'be, radijallahu anhu, da je rekao: „Pomračilo se Sunce u vrijeme Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, na dan kada je umro Ibrahim. Rekoše ljudi: 'Sunce se pomračilo zbog smrti Ibrahima.' Rekao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem: 'Doista su Sunce i Mjesec dva znaka od Allahovih znakova. Ne pomračuju se ni zbog čije smrti ili života. Pa kada ih vidite, dovite Allahu i klanjajte dok se ne razotkrije.'“ Muttefekun alejhi, a u Buharijinom rivajetu: „Dok se ne ukaže.“ [1]
Kod Buharije stoji u hadisu Ebu Bekreta, radijallahu anha: „Pa klanjajte i molite dok se ne podigne to što je pri vama.“ [2]
وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهَا: أَنَّ اَلنَّبِيَّ ق جَهَرَ فِي صَلَاةِ اَلْكُسُوفِ بِقِرَاءَتِهِ, فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ, وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ, وَهَذَا لَفْظُ مُسْلِمٍ. وَفِي رِوَايَةٍ لَهُ: فَبَعَثَ مُنَادِيًا يُنَادِي: اَلصَّلَاةُ جَامِعَةٌ
Prenosi se od Aiše, radijallahu anha, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve selleme, učio naglas u namazu pomračenja, pa je učinio četiri pregibanja ruku'a na dva rekata i četiri sedžde. Muttefekun alejhi, a ovo je Muslimova verzija. [3] U jednom od njegovih rivajeta stoji: „Pa je odredio pozivača da poziva: prisustvujte namazu.“ [4]
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ : اِنْخَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ اَلنَّبِيِّ ق فَصَلَّى, فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا, نَحْوًا مِنْ قِرَاءَةِ سُورَةِ اَلْبَقَرَةِ, ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا, ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ اَلْقِيَامِ اَلْأَوَّلِ, ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا, وَهُوَ دُونَ اَلرُّكُوعِ اَلْأَوَّلِ, ثُمَّ سَجَدَ, ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً, وَهُوَ دُونَ اَلْقِيَامِ اَلْأَوَّلِ, ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا, وَهُوَ دُونَ اَلرُّكُوعِ اَلْأَوَّلِ, ثُمَّ رَفَعَ, فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا, وَهُوَ دُونَ اَلْقِيَامِ اَلْأَوَّلِ, ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً, وَهُوَ دُونَ اَلرُّكُوعِ اَلْأَوَّلِ, ثُمَّ سَجَدَ, ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ اَلشَّمْسُ. فَخَطَبَ اَلنَّاسَ مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ, وَاللَّفْظُ لِلْبُخَارِيِّ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: صَلَّى حِينَ كَسَفَتِ اَلشَّمْسُ ثَمَانَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ. وَعَنْ عَلِيٍّ t مِثْلُ ذَلِكَ. وَلَهُ: عَنْ t صَلَّى سِتَّ رَكَعَاتٍ بِأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ.
Prenosi se od Ibn Abbasa, radijallahu anhuma, da je rekao: „Pomračilo se Sunce u doba Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, pa je klanjao. Dugo je stajao na kijamu, onoliko koliko bi trebalo da se prouči sura Bekare, potom je otišao na ruku' i ostao dugo, potom se podigao i ostao dugo stojeći, ali manje od prvog stajanja, potom je otišao na ruku' i ostao dugo, ali manje od prvog ruku'a. Potom je otišao na sedždu, a zatim je ustao i dugo stojao, ali manje od prvog stajanja. Potom je otišao na ruku' i ostao dugo, ali manje od prvog ruku'a. Potom se pridigao i dugo stojao, ali manje od prvog stajanja, potom je otišao na ruku' i ostao dugo, ali manje od prvog ruku'a, potom se pridigao, potom je učinio sedždu, potom je predao selam, a Sunce se već bilo pojavilo, pa je držao hutbu ljudima [5].“ Muttefekun alejhi, a ovo je Buharijina verzija [6], a u jednom od rivajeta Muslima stoji: „Klanjao je kad se pomračilo Sunce osam ruku'a sa četiri sedžde.“ [7]
Slično se prenosi od Alije, radijallahu anhu. [8] I on prenosi od Džabira, radijallahu anhu: „Klanjao je šest ruku'a sa četiri sedžde.“ [9]
وَلِأَبِي دَاوُدَ: عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ ت: صَلَّى, فَرَكَعَ خَمْسَ رَكَعَاتٍ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ, وَفَعَلَ فِي اَلثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ
Kod Ebu Davuda od Ubejja b. Ka'ba, radijallahu anhu: „Klanjao je, pa je pet puta išao na ruku' i dvaput je učinio sedždu, i na drugom rekatu učinio je slično tome.“ [10]
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: مَا هَبَّتْ رِيحٌ قَطُّ إِلَّا جَثَا اَلنَّبِيُّ ق عَلَى رُكْبَتَيْهِ, وَقَالَ: (( اَللَّهُمَّ اجْعَلْهَا رَحْمَةً, وَلَا تَجْعَلَهَا عَذَابًا )). رَوَاهُ اَلشَّافِعِيُّ وَالطَّبَرَانِيُّ.
Prenosi se od Ibn Abbasa, radijallahu anhuma, da je rekao: „Nije puhnuo vjetar nikada a da nije kleknuo Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, na svoja koljena i rekao: 'Allahu moj, učini ga milošću Svojom, a nemoj ga učiniti kaznom.'“ Prenose Šafija i Taberani. [11]
وَعَنْهُ: أَنَّهُ صَلَّى فِي زَلْزَلَةٍ سِتَّ رَكَعَاتٍ, وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ, وَقَالَ: (( هَكَذَا صَلَاةُ اَلْآيَاتِ )). رَواَهُ الْبَيْهَقِيُّ وَذَكَرَ اَلشَّافِعِيُّ عَنْ عَلِيٍّ ت مِثْلَهُ دُونَ آخِرِهِ رَوَاهُ اَلْبَيْهَقِيُّ.
I od njega se prenosi da je prilikom zemljotresa klanjao šest ruku'a i četiri sedžde, i da je rekao: „Ovakav je namaz Allahovih znakova.“ Prenosi Bejheki. [12] A Šafija spominje od Alije slično tome, bez zadnjeg dijela. [13]
[1] Sahih. Buharija (1043), Muslim (915).
[2] Sahih. Buharija (1040).
[3] Sahih. Buharija (1065), Muslim (901) (5).
[4] Sahih. Muslim (901) (4).
[5] Riječi: „...pa je držao hutbu ljudima“ nisu od hadisa, već su to riječi Hafiza Ibn Hadžera koji je kratko spomenuo ono što je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, uradio poslije namaza, kada se obratio ashabima riječima: „Doista su Sunce i Mjesec...“
[6] Sahih. Buharija (1052), Muslim (907).
[7] Daif. Muslim (908). Lanac je slab i hadis je šaz – izniman. U drugom rivajetu, također, kod Muslima (909) sa slabim senedom od Ibn Abbasa, radijallahu anhuma, prenosi se da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao namaz prilikom pomračenja Sunca. Učio je, a zatim otišao na ruku'u. Zatim je učio pa otišao na ruku'u. Zatim je učio pa otišao na ruku'u. Zatim je učio pa otišao na ruku'u. Zatim je otišao na sedždu. I drugi rekat je slično obavio. Ibn Hibban je ovaj hadis ocijenio slabim u svome Sahihu (7/98).
[8] Daif. Ahmed (1/143). U lancu prenosilaca je Hanš. Buharija u „Kebiru“ (2/1/99) i Ebu Hatim (1/2/291) kažu: „Bilo je govora o njegovim hadisima.“
[9] Šaz. Muslim (904) (10). Ovaj rivajet je pogreška pojedinih prenosilaca. Ono što se sigurno prenosi od Džabira, radijallahu anhu, jeste četiri ruku'a i četiri sedžde, što se slaže s onim oko čega su se složili Buharija i Muslim.
[10] Munker. Ebu Davud (1182).
Kao što vidite došlo je više rivajeta o načinu klanjanja namaza za pomračenje Sunca i Mjeseca iako se to desilo samo jednom u životu Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem. Stoga su islamski učenjaci prihvatili samo hadis Aiše o načinu klanjanja namaza za pomračenje Sunca i Mjeseca u kojem se spominju četiri ruku'a na dva rekata, a sva druga predanja ocijenili su slabima. Od tih učenjaka su i: Šafija, Ahmed, Buharija, Ibn Tejmijje, Ibnul-Kajjim i drugi.
[11] Daif. Šafija u „Musnedu“ (1/175) i u „El-Um“ (1/253), Taberani u „Kebiru“ (11/213) i u „Ed-Du'a“ (977). U lancu prenosilaca je Husejn b. Kajs er-Rahbi el-Vasiti koji je metruk.
[12] Sahih. Bejheki u „Sunenu kubra“ (3/343). U lancu prenosilaca je Muhammed b. Husejn el-Kattan. Ibn Nadžije ga je smatrao lažljivcem. Darekutni kaže: „Nema smetnje u njemu.“ Hafiz u „Lisanu“ kaže: „Od njega prenosi Ibn Adijj nekoliko hadisa sa različitim lancima prenosilaca.“ Međutim, hadis s vjerodostojnim senedom bilježi Ibn Ebi Šejbe u „Musannefu“ (2/472) u kojem se spominje da je Ibn Abbas, radijallahu anhuma, klanjao namaz prilikom zemljotresa sa četiri sedžde i šest ruku'a.
[13] Sahih zbog prethodnog. Bejheki (3/343).