Hvala i zahvala pripada Allah, subhanehu ve teala, neka je salavat i selam na Njegovo najodabranije biće Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, na Njegovou časnu porodicu, ashabe, tabine i sve one koji Ga slijede do Sudnjega Dana.
Opće prihvaćeno mišljenje i zvanični stav kod islamskih učenjaka jeste da Kur'an Plemeniti nije spušten odjednom kao što je to slučaj sa prethodnim Svetim knjigama: Tevratom i Indžilom.
Naprotiv, Kur'an je spuštan shodno događajima i stvarima koje su bile neophodne da se pojasne o kojima je Allahov Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, bio upitan te nije imao odgovor sve dok mu Allah, azze ve dželle, ne bi objavio i dotčnu stvaru pojasnio.
Dakle, Kur'an je postepeno objavljivan od samog početka poslanstva Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, pa sve do zadnjih dana Njegova časna života.
Potvrda ovome su i rječi Allaha, azze ve dželle, u Kur'anu:
وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً ۚ كَذَٰلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ ۖ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا [٢٥:٣٢]
"Oni koji ne vjeruju govore: "Trebalo je da mu Kur'an bude objavljen čitav, i to odjednom!" A tako se objavljuje da bismo njime srce tvoje učvrstili, i Mi ga sve ajet po ajet objavljujemo." (Prijevod značenja sura Al-Furqan, ajet broj 32).
I riječi:
وَقُرْآنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلَىٰ مُكْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنزِيلًا [١٧:١٠٦]
"I kao Kur'an, sve dio po dio ga objavljujemo da bi ga ti ljudima malo-pomalo kazivao, i prema potrebi ga objavljujemo." (Prijevod značenja sura Al-Isra'a, ajet broj 106).
No, međutim nakon što smo naveli dokaze koji upućuju da je Kur'an spušten pojedinačno (malo-pomalo), postavlja se pitanje odnosno dolazimo do "problema" sa stavom i dokazima koji upućuju da je Kur'an objavljen odjednom u jednoj noći kako to Allah Uzvišeni, kaže:
شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَىٰ [٢:١٨٥]
"Mjesec ramadan je taj u kojem je spušten Kur'an, koji je putokaz ljudima i jasan dokaz Pravoga puta i razlikovanja dobra od zla." (Prijevod značenja sura Al-Beqara, ajet broj 185).
I riječi:
إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ ۚ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ [٤٤:٣]
"Uistinu, Mi smo je spustili u noći blagoslovljenoj – i Mi, doista, opominjemo!" (Prijevod značenja sura Ad-Duhan, ajet broj 3).
I riječima:
إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ [٩٧:١]
"Uistinu! Mi smo ga spustili u noći Kadr." (Prijevod značenja sura Al-Kader, ajet broj 1).
Svi ovi Kur'anski ajeti svojom vanjštinom ukazuju da je Kur'an cijeli spušten u toj određenoj noći, pa kako je onda moguće da su islamski učenjaci složni da je Kur'an pojedinačno objavljen, odnosno da li se mogu ove dvije predaje naizgled kontradiktorne da objedine u jedan ispravan stav?
Neki od islamski učenjaka Selefa (prvih generacija) smatrali su da je Kur'an tj. početak njegova spuštanja (objavljivanja) počeo baš u noći Kadra (ar. Lejletu-l-Kadr), a ne da je on cijeli u njoj objavljen – i ovo biva stav koji je nemoguće pobitni ispravnim Šerijatskim dokazima, a shodno ovom stavu biva i komentar (Tefsir) prethodna tri navedena ajeta.
No, bilježi se vjerodosjtna predaja od imama Mufesira (vođe svih komentatora Kur'ana) Abdullaha Ibn Abbasa, radijjallahu anhuma, da je rekao povodom objavljivanja i spuštanja Kur'ana sljedeće:
Kur'an je spušten (objavljen) u dvije faze:
- PRVA FAZA: Kur'an Plemeniti je spušten iz knjige Levhi-l-Mahfuz (čuvane knjige od strane Melaka u kojoj je sve zapisano do Sudnjega dana) na (do) dunjalučkog Neba odjedanput (ar. Džumleten Vahideten).
- DRUGA FAZA: Spuštanje Kur'ana sa dunjalučkog Neba do Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, bilo pojedinačno (malo-pomalo) shodno događajima i pitanjima koja su bila upućena Allahovu Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, a na koja nije imao trenutni odgovor.
Također, od Ibn Abbasa, radijjallahu anhum, se prenosi da je kazao: "Allah je Kur'an objavio (spustio) na dunjalučko Nebo u noći Kadra (ar. Lejletu-l-Kadr), te kada bi Allah nakon toga želio nešto da objavi On, azze ve dželle, bi to učinio iz njega, i na ovo se odnose riječi Uzvišenog:
إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ [٩٧:١]
"Uistinu! Mi smo ga spustili u noći Kadr." (Prijevod značenja sura Al-Kader, ajet broj 1).
Dok u drugoj predaji stoji: "Kur'an je spušten odjedanput (cijeli) u noći Kadra u Ramazanu na dunalučko Nebo, pa Allah, azze ve dželle, kada bi želio nešto da dostavi On bi iz njega to objavio – sve dok nije Kur'an skupljen!"[1]
Ovu predaju i ovaj stav većina islamskih učenjaka prihvatili su, a sama ova predaja se prenosi od Ibn Abbasa, radijjallah anhuma, mnogim putevima u različitim verzijama.
Opće poznato je da predaje koje se dotiču stvari Gajba (nepoznatog, nevidljivog) ne prihvataju se i ne bivaju dokazi osim ako dođu putem da budu pripisane nekom od ashaba, radijjallahu anhum, a koje u svojoj stvarnosti imaju značenje riječi i onoga što je od Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, (ar. Merfu'u), jer stvari od Gajba niko ne poznaje osim onoga što je bilo objavljeno Allahovu Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, a on onda svojim drugovima to dostavio – niti jednom ashabu ne priliči niti se je moglo desti da govori po svom nahođenju nešto od stvari Gajba, posebno kada znamo kako su bili oprezni po ovim pitanjima i nisu ništa govorili o Allahovoj vjeri što ne znaju.
Također, postoji grupa učenjaka koji smatraju da je mudrost spuštanja Kur'ana prvo na dunjalučko Nebo u tome da se stanovnici Nebesa obavjeste o novoj poslanici koja će biti spuštena stanovnicima Zemlje, te također da se pojasni vrijednost, položaj i mjesto onoga kome se objavljuje ista, sve ovo ima posebnu i još veću vrijednost kada se zna da je Kur'an spuštena na dunjalučko Nebo u najodabranioj noći (noći Lejletu-l-Kadr) za koju je Allah, azze ve džlle, kazao:
فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ [٤٤:٤]
"U njoj se svaki mudar posao završi." (Prijevod značenja sura Ad-Duhan, ajet broj 4).
Dakle, sve spomenute stvari bivaju znakom vrijednosti i veličine samog Kur'ana, onoga kome se objavljuje i općenito Ummeta kojem je Kur'an milost, uputa i opomena.
A svakako da se iza svega ovoga krije Allahova mudrost koju samo On, azze ve džlle, zna i poznaje!
[1] Dokaz ovome su dva vjerodostojna hadisa koje je spomenuo Ibn Džerir Et-Taberi u svome Tefsiru 2/145 sa ispravnim lancem prenosilaca.